"KULAWA KACZKA I ŚLEPA KURA"

Spektakl na podstawie książki Ulricha Huba w przekładzie Elizy Pieciul-Karmińskiej

Na pewnym szarym, zapomnianym podwórku mieszka kulawa Kaczka. Nikt jej nie odwiedza, a i sama Kaczka nie angażuje się zbytnio w poszukiwanie przyjaciół. Wszystko się zmieni, gdy na jej podwórko zawita ślepa Kura. Kaczka początkowo się cieszy, w końcu rzadko ma okazję spotkać kogoś, komu wiedzie się gorzej niż jej samej. Nieznajoma jednak sprawia wrażenie, jakby bycie ślepą Kurą było dla niej najoczywistszą i najbardziej naturalną rzeczą na świecie. Co więcej, proponuje Kaczce wspólną wyprawę do miejsca, w którym spełniają się nawet najbardziej sekretne marzenia. I choć Kaczka wcale nie ma ochoty opuszczać swojego domu, pod skrzydło z Kurą pokonuje ścieżki w gęstym lesie, mosty nad urwiskami i mroźne pustkowia. Dokąd dojdą? I czy spełnią się ich życzenia?

Kulawa Kaczka i ślepa Kura, duet ten istotnie jest dziwaczny. Kulawa Kaczka, zapobiegliwa do granic możliwości, podkreślająca na niemal każdym kroku swoją niepełnosprawność , nieco niepewna siebie, a jednoczenie zaskakująco wspierająca, gdy ślepa Kura traci wiarę w sens wyprawy. Ślepa Kura, nieprzejmująca się zupełnie tym, że nie widzi, odrobinę apodyktyczna, chwilami miotająca się w skrajnych emocjach. Co jednak najważniejsze, kulawa Kaczka i ślepa Kura swą wyprawą, zakończą teatralnym twistem tak zaskakującym i tak przezabawnym, że nie sposób go opisać, zaprowadzą widzów ku ważnym refleksjom i przemyśleniom. Obserwując teatralną podróż bohaterek, dzieci przekonają się, że są sprawy, w których zarówno pośpiech jak i zwłoka nie są wskazane. Dowiedzą się, że z żadnej wyprawy nie wracamy tacy sami. Zobaczą także, że czasem prawdziwą przyjaźń znajdujemy tam, gdzie nie przyszłoby nam do głowy jej szukać.

Pisarz Urlich Hub w swoich wielokrotnie nagradzanych książkach dla dzieci podejmuje w prostych słowach ważne problemy dotyczące funkcjonowania relacji międzyludzkich, a każdy z problemów ujmuje w prostą, a głęboką historię. Bo kto inny wymyśliłby przygody kulawej Kaczki i ślepej Kury, gdzie jedna bez drugiej nic nie osiągnie, a głębia interpretacji takiej zależności jest bez końca. To ta głębia sprawia, że książki Urlicha są bardzo wdzięcznym materiałem dla teatru i chętnie sięgają po nie twórcy świadomi potencjału, jaki tkwi w podejmowanej przez autora książki problematyce i sposobie ujęcia trudnych zagadnień. Charakterystyczne dla Urlicha Huba jest poważne potraktowanie tematu i jednocześnie bardzo uważny stosunek do czytelnika, i dziecka, i dorosłego. Taki też jest inspirowany nią spektakl – może być interpretowany na wielu poziomach, zależnie od życiowych doświadczeń odbiorcy. Jest bezpieczny i pomocny dla dzieci, a głęboki dla dorosłego. Można się w nim przejrzeć jak w lustrze, zobaczyć to, co jest z tyłu, czy w głębi – spostrzec ważne elementy tła, zwykle niewidoczne.

Przyjaźń czasem rodzi się w bardzo specyficznych, wymagających warunkach, a my opowiadamy widzom, że:
- nasze marzenia i potrzeby mogą się zmieniać,
- często to, czego potrzebujemy, jest dużo bliżej niż kiedykolwiek wcześniej przypuszczaliśmy,
- nie ważny jest nie cel, ale droga którą się pokonuje, przeciwności losu, poznawanie samego siebie i innych, że celem jest droga,
- warto podążać za marzeniami, a samotność czy przyjaźń, czasem dodaje skrzydeł i otwiera oczy,
- ciekawe jest odkrywanie siebie samego, zrzucanie ograniczeń i wszelkich "ułomności", pokonywanie swoich lęków, wespół w zespół z przyjacielem, czyli o wsparciu.

Spektakl „Kulawa Kaczka i ślepa Kura” jest zapisem fantazji o relacji idealnej, doskonałą okazją do konfrontacji z mitami i stereotypami na temat relacji w przyjaźni, a także szansą na poruszającą podróż do czasów, w których każdy z nas wierzył w hipermoc świata fantazji.

Spektaklu zwraca uwagę na całą paletę emocji, które pojawiają się między tytułowymi Kaczka i Kurą. Z podobnymi emocjami i reakcjami na nie, dzieci spotykają się w codziennych relacjach z dorosłymi. Spektakl wyjaśnia młodym widzom, że każdemu zdarza się mieć słabszy dzień i to nie jest niczyja wina – tak po prostu bywa. Dorosłym zaś uświadomi, jak głęboko dzieci przeżywają emocje swoich najbliższych.

"Kulawa Kaczka i ślepa Kura" to spektakl o niezwykłej wędrówce dziwacznej pierzastej pary - o samotności i o przyjaźni, która dodaje skrzydeł i otwiera oczy.

Spektakl "Kulawa Kaczka i ślepa Kura" to jedno z pierwszych w Polsce przedstawień sensorycznych, w którym dostępność dla grup odbiorców z niepełnosprawnością wzroku, intelektualną i spektrum autyzmu jest integralną częścią wydarzenia. Nowatorstwo niniejszego projektu polega na wykorzystaniu elementów audiodeskrypcji jako strategii artystycznej w spektaklu dla dzieci. Przedstawienie ogranicza perspektywę wzrokocentryczną, w której patrzenie stanowi najważniejszy instrument percepcji. Zamiast tego zarówno widzowie normatywni, jak i osoby z niepełnosprawnością wzroku za przewodnika po świecie przedstawionym będą mieli słowo. W świetle i w ciemności będą zaproszeni do zaufania głosom bohaterek, opisujących miejsca, które przemierzają tytułowe Kaczka i Kura. To wyobraźnia i doświadczenie innych zmysłów: dotyku i słuchu, pozwoli każdemu z widzów stworzyć światy, których nie mogą poznać wzrokiem. W takim ujęciu audiodeskrypcja staje się twórczą strategią budowania światów teatru.

Audiodeskrypcja to po prostu słowny opis tego, co w spektaklu (albo w filmie czy na obrazie) widać. Powstała jako wsparcie dla osób doświadczających trudności w widzeniu, np. osób z niepełnosprawnością wzroku. Ale audiodeskrypcja to także znakomita zabawa i wyzwanie dla wyobraźni: bo czy zastanawialiście się kiedyś, jak brzmią obrazy? Na ile sposobów można opisać świat? Albo czy każdy z nas, słysząc jakieś słowo, wyobraża sobie dokładnie to samo?

Prezentację spektaklu ułatwi jego mobilność i możliwość dostosowania do różnych warunków
technicznych.

Założenia prezentacji spektaklu:
- podnoszenie kompetencji teatralnych, twórczych i społecznych dzieci, w tym osób z niepełnosprawnościami w miejscach prezentacji;
- prezentacja przedstawienia sensorycznego dla dzieci, którego dostępność dla uczestników z niepełnosprawnością wzroku, niepełnosprawnością intelektualną i w spektrum autyzmu jest integralną częścią widowiska;
- prezentacja spektaklu dla odbiorców o szczególnych potrzebach;
- kształtowanie zainteresowanie kulturą wśród dzieci z niepełnosprawnościami, ich rodzin, nauczycieli;
- przełamywanie barier mentalnych i kształtowanie przekonania, że kultura może być dostępna, a spektakle przyjazne dla osób z niepełnosprawnościami;
- planowany wzrost kompetencji społecznych, poznawczych i artystycznych dzieci z niepełnosprawnościami;
- integracja dzieci normatywnych oraz dzieci z niepełnosprawnościami we wspólnym doświadczaniu wydarzenia kulturalnego;
- przełamanie barier mentalnych oraz wypracowanie odpowiedzi na wyzwania organizacyjne, finansowe i komunikacyjne, związane z uczestnictwem w kulturze osób niepełnosprawnych, także z mniejszych miejscowości;
- zachęcenie autorów i kuratorów przedsięwzięć kulturalnych do wyjścia z dostępną ofertą kulturalną wysokiej jakości do środowisk zagrożonych wykluczeniem.

GRUPA DOCELOWA:
Grupy dzieci (wiek 5+) oraz ich rodzice/ opiekunowie, dla których spektakl "Kulawa Kaczka i ślepa Kura" będzie artystycznym wzbogaceniem oferty kulturalnej.

Fundacja LALE.Teatr spektaklem "Kulawa Kaczka i ślepa Kura"" potwierdza, że warto jest zabrać dzieci do teatru, bo teatr:
1. Rozwija umiejętności literackie.
2. Buduje umiejętność skupienia uwagi.
3. Wprowadza w świat sztuki.
4. Rozwija kompetencje społeczne.
5. Uczy krytycznego myślenia.
6. Rozwija kreatywność.
7. Pozwala lepiej zrozumieć swoje dzieci.
8. Pomaga oswoić problemy.
9. Tworzy wspólnotę doświadczenia.
10. To świetna zabawa i rozrywka.

Z rozwijającą wyobraźnię fabułą i intrygującymi bohaterami teatr dziecięcy, który proponuje Fundacja LALE.Teatr stał się wyspecjalizowaną formą sztuki, która zaspokaja potrzeby nawet najmłodszych odbiorców. Przekraczając próg teatru dzieci mają niepowtarzalną możliwość zawieszenia otaczającej je rzeczywistości i wejścia do świata, w którym wszystko jest możliwe.

Spektakl jest pierwotnie dostępny dla uczestników z niepełnosprawnością wzroku, niepełnosprawnością intelektualną, spektrum autyzmu. Zapewniamy również dostępność wtórną w postaci dodatkowej audiodeskrypcji. Innowacyjna formuła wydarzenia odpowiada na potrzebę zaistnienia w zawodowym teatrze spektakli, które, dzięki podkreśleniu ich warstwy sensorycznej, sprzyjają rozwojowi dzieci z niepełnosprawnościami (niepełnosprawnością wzroku, słuchu, niepełnosprawnością intelektualną, niepełnosprawnościami sprzężonymi) lub w spektrum autyzmu. Młodsi odbiorcy wydarzeń artystycznych nie korzystają jeszcze z narzędzi dostępności wtórnej (audiodeskrypcji, tłumaczenia PJM, napisów), dlatego przedstawienia teatralne są dla nich właściwie niedostępne.
Nasz spektakl nie jest adresowany wyłącznie dla odbiorców z niepełnosprawnościami – otwieramy go na każdego z widzów, by w atmosferze otwartości wszystkie dzieci mogły na równej pozycji poznawać świat sztuki.
Nie mniej ważną grupą odbiorców są niepełnosprawni rodzice – dzięki dostępności wydarzenia mogą oni w pełni uczestniczyć w przedstawieniu z normatywnymi dziećmi.

DOSTĘPNOŚĆ SPEKTAKLU DLA OSÓB ZE SZCZEGÓLNYMI POTRZEBAMI:
Zamierzamy dostosować wszystkie działania w ramach programu do odbioru przez osoby ze szczególnymi potrzebami, w tym między innymi:
- z dysfunkcją wzroku (audiodeskrypcji),
- opracowanie napisów rozszerzonych,
- z problemami ekonomicznymi,
- dostosowanie lub specjalne opracowanie programu/konspektu warsztatów dla osób z niepełnosprawnością intelektualną oraz dla dzieci ze spektrum autyzmu.

Wszystkie przygotowane w ramach zadania materiały dodatkowe zostaną zaopatrzone w udogodnienia pozwalające na ich odbiór przez osoby z niepełnosprawnością wzroku i słuchu, zostanie opracowana także ich wersja w ETR. W kwestii zapewnienia dostępności wytwarzanym w ramach projektu materiałom będziemy korzystać z wiedzy i własnych doświadczeń w udostępnianiu spektakli. Wszystkie zamieszczane w internecie materiały będą dostosowane do wymogów dostępności dla stron internetowych.
Projekt będzie dostępny dla osób z niepełnosprawnością wzroku, niepełnosprawnością ruchową, niepełnosprawnością intelektualną oraz niepełnosprawnościami sprzężonymi, a także w spektrum autyzmu. Dostępność jest realizowana zgodnie z „Modelem udostępniania oferty i zasobów instytucji kultury osobom ze szczególnymi potrzebami, w tym z niepełnosprawnościami” na wszystkich etapach podróży odbiorcy:
1. Informacja o wydarzeniu:
Materiały informacyjne będą przygotowywane w wersji wideo, opatrzonej napisami, tłumaczeniem PJM, tekstem ETR oraz audiodeskrypcją, a także w wersji pisanej, w tekście odczytywalnym maszynowo, opatrzone opisem alternatywnym zdjęć i grafik oraz tekstem ETR. Dystrybucja materiałów informacyjnych odbędzie się zarówno przez stronę www i media społecznościowe Fundacji LALE.Teatr, partnerów oraz przez środowiska osób z niepełnosprawnościami / pracujące na ich rzecz (organizacje pozarządowe, samorzecznicy, grupy w mediach społecznościowych, strony internetowe / newslettery dedykowane wydarzeniom dostępnym / indywidualne kontakty sms / WhatsApp).
2. Przygotowanie do wydarzenia:
Materiałem pomocnym w przygotowaniu do wydarzenia będzie Przedprzewodnik, w którym odbiorca znajdzie wszystkie informacje o tym, w jaki sposób przebiega wizyta w teatrze.
3. Poruszanie się po instytucji kultury:
Asystę zapewniają przeszkoleni pracownicy, wspierani m.in. przez tłumacza PJM online.
4. Wydarzenie artystyczne:
Zaplanowana prezentacja spektaklu zakłada zintegrowaną dostępność dla osób z niepełnosprawnością wzroku, niepełnosprawnością intelektualną i w spektrum autyzmu. W wydarzeniu mogą uczestniczyć widzowie w towarzystwie psa przewodnika. Zapewnimy również dostępność wtórną w postaci audiodeskrypcji. Ponadto podczas spektaklu będzie można skorzystać ze słuchawek wyciszających dla odbiorców o podwyższonej wrażliwości na bodźce dźwiękowe.

Spektakl na podstawie książki Ulricha Huba w przekładzie Elizy Pieciul-Karmińskiej (tytuł oryg. LAHME ENTE, BLINDES HUHN). Copyright © Verlag der Autoren, Frankfurt am Main, Germany. All rights reserved

Licencja została udzielona przez Stowarzyszenie Autorów ZAiKS

Spektakl otrzymał nagrodę POLUNIMY na XXXII Ogólnopolskim Festiwalu Teatrów Lalek w Opolu w 2025 roku.

Recenzje:
1. https://wroclaw.dlastudenta.pl/teatr/artykul/kulawa-kaczka-i-slepa-kura-recenzja-spektaklu,155267.html
2. https://pik.wroclaw.pl/kulawa-kaczka-i-slepa-kura-we-wroclawskim-teatrze-lalek-spektakl-eksperymentalny/
3. https://miarakultury.blogspot.com/2024/11/mistrzostwo-na-dwie-bure-postaci-i.html